Hof van assisen

Eigenlijke hof

Het hof bestaat uit een voorzitter en twee assessoren of bijzitters. Deze personen zijn beroepsmagistraten.

Jury

De jury bestaat uit twaalf gezworenen en een of meerdere plaatsvervangers. Deze gezworenen worden bij loting aangewezen. Een jurylid moet:

• de Belgische nationaliteit hebben
• al zijn burgerlijke en politieke rechten genieten
• tussen 30 en 60 jaar oud zijn
• kunnen lezen en schrijven
• in de provincie wonen waar het proces plaatsvindt

Om de vier jaar stelt iedere gemeente een lijst van gezworenen op. Die worden geloot onder de kiezers die aan de hierboven genoemde voorwaarden voldoen. Mensen die de taal waarin het proces zal gevoerd worden niet spreken worden onmiddellijk uitgesloten. Politieke mandatarissen, magistraten, griffiers, hoge ambtenaren, artsen en militairen worden ook geweerd van deze lijst.

De rol van de jury in een assisenproces is heel belangrijk: zij spreekt zich namelijk uit over de vraag of de beschuldigde zich schuldig heeft gemaakt aan de feiten die hem ten laste worden gelegd of niet. De juryleden nemen deze beslissing op basis van de vragen die de voorzitter van het hof hen stelt na de verhoren, de pleidooien en de vordering van de procureur-generaal. Zij kunnen op die vragen enkel antwoorden met ja of neen.

De beslissing van de jury moet bij meerderheid van de stemmen genomen worden. Een staking van stemmen wil zeggen dat er evenveel juryleden voor als tegen zijn. In dat geval oordeelt het hof in het voordeel van de beschuldigde en spreekt hem vrij.

Als de beschuldigde schuldig wordt bevonden bepaalt de jury samen met de beroepsmagistraten de straf. Deze beslissing moet genomen worden bij volstrekte meerderheid.

Openbaar ministerie

Het openbaar ministerie wordt vertegenwoordigd door een lid van het parket-generaal, namelijk de procureur-generaal of zijn afgevaardigde of door een lid van het parket van de procureur des Konings. De magistraten van het openbare ministerie waken over de correcte toepassing van de wet en het algemeen belang van de maatschappij. Zij spreken dus de beschuldiging uit.

Griffie

Een griffier van de rechtbank van eerste aanleg staat het hof bij en zet het volledige verloop van het proces op papier. Hij maakt ook het proces-verbaal van de terechtzittingen op.

Burgerlijke partijen

Dit zijn de slachtoffers of de personen die beweren nadeel te hebben ondervonden door de feiten die de beschuldigde ten laste worden gelegd. Meestal gaat het dan om de naasten van het slachtoffer (partner, ouders, kinderen) wanneer het slachtoffer overleden is. De burgerlijke partijen moeten niet aanwezig zijn op de terechtzitting: zij mogen zich door hun advocaten laten vertegenwoordigen.

Advocaten

De advocaat moet zijn cliënt adviseren en zijn belangen voor het gerecht vertegenwoordigen. Een advocaat aanstellen is niet verplicht, noch voor de burgerlijke partij, noch voor de beschuldigde.

Getuigen

Getuigen kunnen nuttige inlichtingen verschaffen à charge (in het nadeel van de beschuldigde) of à décharge (in het voordeel van de beschuldigde). Die inlichtingen kunnen een belangrijk bewijsmiddel zijn.

Deskundigen

Het hof van assisen hoort soms ook deskundigen die een technische of wetenschappelijke uitleg geven over onderzoeken die voor de aanvang van het proces zijn gevoerd.