Organisatie
Iedereen komt wel eens in aanraking met justitie: u heeft ruzie met uw buurman, uw werkgever of de overheid en u geraakt er zelf niet meer uit en ook een bemiddeling bracht geen oplossing. Of u kunt het slachtoffer worden van diefstal of agressie. Of justitie roept u op als getuige of als jurylid in een assisenzaak.
In dit hoofdstuk vindt u alle spelers op het vlak van justitie terug:
Om te weten wie precies bedoeld wordt, vindt u hierna een aantal begrippen dat regelmatig terugkomt in de verschillende teksten over de werking van het gerecht.
| À charge | Nuttige inlichtingen die ongunstig zijn voor de verdachte. |
| À décharge | Nuttige gegevens die in het voordeel van de verdachte pleiten. |
| Advocaat | Persoon die zijn cliënt adviseert, vertegenwoordigt en verdedigt. |
| Algemene rol | Is het register waarin alle dossiers die aan een rechtbank worden voorgelegd in chronologische volgorde worden opgetekend. |
| Amendement | Een amendement is een wijziging in een ontwerp of een voorstel van wet. |
| Beklaagde | Is de verdachte die naar het strafgerecht (met uitzondering van het Hof van Assisen) wordt verwezen. Hij is niet noodzakelijk schuldig aan de feiten waarvoor hij wordt vervolgd: hij geniet het vermoeden van onschuld tot zijn schuld bewezen is. |
| Beschuldigde | Dit is de verdachte persoon die ervan beschuldigd wordt een misdaad te hebben gepleegd. De kamer van inbeschuldigingstelling van het hof van beroep verwijst hem naar het Hof van Assisen. |
| Buitenvervolgingstelling | Wanneer de onderzoeksrechter een gerechtelijk onderzoek afrondt, verwijst hij de zaak door naar de raadkamer. Die kan oordelen dat het bewijsmateriaal ontoereikend is en dus kiezen voor een buitenvervolgingstelling. Dat betekent dat er geen reden is om de betrokkene voor een proces naar de rechtbank te verwijzen en hij wordt dan ook onschuldig verklaard. |
| Burgerlijke partij | Het slachtoffer van een misdrijf dat in een geding tussenkomt om een schadeloosstelling te krijgen. |
| Conclusies | Schriftelijke aantekeningen waarin de eisen van de partijen beschreven zijn en de argumenten om deze eisen te staven. |
| Dagvaarding | Officieel document waarmee u een andere persoon oproept om voor de rechtbank te verschijnen. Het is een deurwaarder die de dagvaarding bezorgt aan de tegenpartij en die daarin ook de redenen aangeeft. |
| Decreet | Is een 'wet' die door de Vlaamse of Franstalige Gemeenschap wordt geschreven. |
| Drukpersmisdrijf | Men spreekt van een drukpersmisdrijf wanneer er sprake is van een strafbare meningsuiting, waarbij de teksten door een technisch procédé ruim verspreid zijn. |
| Eiser | De persoon die het initiatief neemt tot het proces. |
| Gecorrectionaliseerde misdaad | Dit is een strafbaar feit waarvoor de dader een criminele straf (opsluiting van minimum vijf jaar) krijgt, maar die door verzachtende omstandigheden wordt omgezet in een correctionele straf (opsluiting van minstens acht dagen tot maximum vijf jaar). |
| Gerechtelijk deskundige | Een erkende specialist die door de rechtbank wordt aangewezen om een antwoord te geven op technische vragen. Daardoor kan de rechter met kennis van zaken zijn beslissing nemen. Bijvoorbeeld: medische deskundigen, wapendeskundigen ... |
| Gerechtsdeurwaarder | Deze persoon houdt zich bezig met betekeningen, hij brengt met andere woorden iemand officieel op de hoogte van een bepaalde mededeling. Hij voert ook inbeslagnemingen uit wanneer er een vonnis tot betaling van een bepaalde som niet spontaan wordt geregeld. |
| Getuige | De persoon die opgeroepen wordt om onder eed te komen verklaren wat hij weet, gezien of gehoord heeft over een bepaald voorval. |
| Griffie | Het secretariaat van de rechtbank. |
| Griffier | Openbaar ambtenaar die zich bezighoudt met administratieve taken. Hij is verantwoordelijk voor de procedurestukken en verslagen, maar ook voor de organisatie van de zittingen. |
| Inverdenkinggestelde | De persoon die wordt beschouwd als mogelijke dader van een strafbaar feit. Deze persoon kan men tijdens het gerechtelijk onderzoek van zijn vrijheid beroven. |
| Kamer van inbeschuldigingstelling | Beslissingen van de raadkamer kunnen aangevochten worden bij de kamer van inbeschuldigingstelling. Dit is het onderzoeksgerecht op het niveau van het hof van beroep. |
| Moraliteitsgetuige | Is een getuige die geen verklaringen aflegt over een bepaald voorval, maar over het karakter en het moreel gedrag van de persoon die hij kent. |
| Motieven | De uiteenzetting van de feiten en de rechtsgronden die de advocaten aanvoeren om de zaak van hun cliënt te pleiten. |
| Natuurlijk persoon | Iedere mens is een natuurlijk persoon. |
| Onderzoeksrechter | Is de persoon die de leiding heeft over het gerechtelijk onderzoek. Samen met onderzoekers en deskundigen verzamelt hij zo veel mogelijk informatie die nodig is om de waarheid te achterhalen. Hij moet zowel bewijzen à charge als à décharge verzamelen. Hij is ook de enige die een bevel tot aanhouding of huiszoeking kan geven. |
| Ontwerp van wet | De federale regering dient een ontwerp van wet in. |
| Openbaar ministerie | Waakt in strafzaken over het normale verloop en de regeling van de strafprocedure en geeft advies in burgerlijke zaken. |
| Opschorting | Wanneer een rechter de opschorting van uitspraak uitspreekt, wil dat zeggen dat hij erkent dat de verdachte schuldig is aan de feiten die hem ten laste zijng gelegd, maar dat hij de schuldvraag vertrouwelijk wil houden om zijn aanpassing in de samenleving niet te bemoeilijken. Er komt dus geen vermelding op zijn strafblad. |
| Ordonnantie | Is een 'wet' aangenomen door het tweetalig Brussels Hoofdstedelijk Gewest. |
| Parket | Het parket is de rechterlijke autoriteit die in naam van de maatschappij voor de rechtbank vordert. |
| Politiek misdrijf | Een politiek misdrijf is een misdrijf dat gericht is op het verstoren van de normale werking van de politieke instellingen. |
| Probatie | Bij de opschorting en het uitstel moet de veroordeelde zich goed gedragen binnen een proefperiode. Na die periode wordt de opschorting of het uitstel definitief. Soms verbindt de rechter hier voorwaarden aan: dat zijn dan de probatievoorwaarden. |
| Procedurestukken | Zijn de stukken die de mogelijkheid bieden om een zaak bij een rechtbank in te leiden zoals een verzoekschrift of een dagvaarding. |
| Procureur | De persoon die deel uitmaakt van het parket en de belangen van de samenleving vertegenwoordigt. Ieder gerechtelijk arrondissement wordt geleid door een procureur des Konings. Op het proces is hij degene die voor de rechtbank de straf vordert. |
| Raadkamer | Een onderzoeksgerecht dat bestaat uit één rechter bij de rechtbank van eerste aanleg die oordeelt of er redenen zijn om de zaak te behandelen of om de beklaagde buiten vervolging te stellen. De raadkamer oordeelt ook maand na maand of een beklaagde in voorlopige hechtenis blijft of dat hij vrij mag komen, eventueel onder bepaalde voorwaarden. |
| Rechtspersoon | Is een puur juridische entiteit. Bijvoorbeeld: een onderneming, een vzw ... |
| Rechtspleging | Is het geheel van verplichtingen dat bepaalt hoe men een gerechtelijk onderzoek of een proces moet organiseren. |
| Rechtsvordering | Wanneer u vindt dat uw rechten geschonden zijn, roept u de persoon die u daarvoor verantwoordelijk acht op om zich voor de rechter te verantwoorden. Dit heet een rechtsvordering. In bepaalde burgerlijke aangelegenheden stelt het openbaar ministerie een vordering in, waardoor hij een partij wordt in het geding. Hij stelt een rechtsvordering in wanneer hij ambtshalve of op verzoek van de rechter onderzoeksdaden laat uitvoeren. |
| Rechtzoekende | De rechtzoekende is de persoon die voor de rechtbank of het hof eist dat zijn rechten worden nageleefd. |
| Slachtoffer | De natuurlijke persoon of rechtspersoon van wie de rechten geschonden zijn. Deze persoon heeft dus schade geleden. |
| Strafvordering | Is het eisen van een straf. |
| Uitstel | Bij een veroordeling met uitstel van strafuitvoering erkent de rechter de schuld, hij spreekt die ook uit en legt een straf op. De straf wordt alleen niet uitgevoerd. |
| Verdachte | De persoon die het voorwerp uitmaakt van een gerechtelijk onderzoek. |
| Veroordeelde | De persoon die door een rechtbank of hof schuldig wordt bevonden. Wanneer na afloop van het proces blijkt dat hij de feiten niet heeft gepleegd, wordt hij vrijgesproken. |
| Verweerder | De persoon tegen wie de vordering is gericht. |
| Verzachtende omstandigheden | Kunnen de ernst van de feiten doen afnemen. Een misdaad kan zo herleid worden tot een wanbedrijf en een wanbedrijf tot een overtreding. |
| Voorlopige hechtenis | Dit is een veiligheidsmaatregel. De verdachte wordt opgesloten in afwachting van zijn proces. Deze maatregel wordt opgelegd om te voorkomen dat de verdachte spoorloos verdwijnt voordat hij voor de rechter moet verschijnen of dat hij ondertussen andere misdrijven zou plegen. |
| Voorstel van wet | Het federaal parlement dient een voorstel van wet in. |
| Wetten | Wetten worden op het federale niveau gemaakt. |