Europees Hof voor de Rechten van de Mens

De allereerste stap naar een Europees Hof voor de Rechten van de Mens – dat in Straatsburg gevestigd is – was het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens, dat ondertekend werd in 1950 en in werking trad in 1953. Het uitgangspunt voor dit verdrag was de Universele Verklaring van de rechten van de mens van de Verenigde Naties in 1948.

Het Verdrag definieerde niet alleen de burgerlijke en politieke rechten en vrijheden, maar richtte ook drie organen op die ervoor moesten zorgen dat alle verplichtingen werden nagekomen. Deze drie organen waren (en zijn):

de Europese Commissie voor de Rechten van de Mens (1954)
het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (1959)
het Comité van Ministers van de Raad van Europa (1947)

Samenstelling

Het aantal rechters dat zetelt in het Europees Hof is gelijk aan het aantal staten – sinds 2005 zijn er dat 45 – dat het Verdrag heeft goedgekeurd. Dat wil niet automatisch zeggen dat er 1 rechter is uit elke lidstaat; sommige lidstaten hebben meerdere rechters, andere hebben er geen.

De rechters zetelen op persoonlijke titel in het Hof en vertegenwoordigen dus niet hun eigen staat. Hun ambtstermijn loopt tot ze de leeftijd van 70 jaar bereiken.

Procedure

Elk individu of land, elke groep of organisatie die meent het slachtoffer te zijn van een schending van het Verdrag kan een klacht indienen tegen een lidstaat. U mag dus zelf een klacht richten tot het Hof, maar het is toch aangewezen om juridische bijstand te vragen.

De officiële talen van het Hof zijn Engels en Frans, maar inleidende verzoekschriften mogen in elk van de officiële talen van de Verdragsluitende Staten worden ingediend. Vanaf het ogenblik dat een verzoekschrift ontvankelijk is verklaard, bent u verplicht om voor het Engels of het Frans te kiezen.

Bevoegdheden

Het Europees Hof voor de Rechten van de mens beoordeelt verzoekschriften van individuen, organisaties en landen tegen lidstaten van de Raad van Europa. Het Hof kan bijvoorbeeld een boete opleggen. De uitspraken van het Hof zijn definitief (dat wil zeggen dat er geen beroep meer mogelijk is) en bindend voor de betrokken staten.

Voordat een klacht door het Europees Hof in behandeling wordt genomen, moet voldaan zijn aan een aantal voorwaarden:

De persoon of groep personen die de klacht indient moet persoonlijk en direct het slachtoffer zijn van een schending van een fundamenteel recht dat is vastgelegd in het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens.
De klacht moet gericht zijn tegen een publieke instantie (de wetgever, een administratieve overheid, een rechterlijke instantie). Klachten tegen personen of een particuliere organisatie behandelt het Hof niet.
Het Hof van de Rechten van de Mens is bedoeld als laatste redmiddel. Het Hof neemt een verzoekschrift alleen in behandeling als alle nationale rechtsmiddelen zijn uitgeput.
Het verzoekschrift moet binnen de zes maanden na de definitieve nationale beslissing bij het Hof worden ingediend.