Internationale instanties

Belgische burgers moeten zich niet alleen houden aan Belgische wetten, maar ook aan overkoepelende wetten. Voor België zijn dat dan onder meer de Europese wetten die gelden voor álle inwoners van de Europese Unie.

De Europese Unie vaardigt haar eigen wetten uit: deze kunnen op verschillende manieren worden 'opgelegd'.

• Verordeningen: verordeningen moeten binnen de Unie op dezelfde wijze en rechtstreeks worden toegepast.
• Richtlijnen: de Europese Unie beschrijft de doelstellingen die ze wil bereiken, maar de lidstaten zijn vrij om te kiezen op welke manier ze die doelen gaan bereiken.
• Adviezen en aanbevelingen: deze hebben geen kracht van wet. De lidstaten beslissen dus zelf of ze er rekening mee houden of niet.

De Europese Unie heeft haar eigen Gerecht van Eerste Aanleg en Hof van Justitie. Deze rechtscolleges zijn gevestigd in Luxemburg. 

Ander niveau

Ook op een ander niveau heeft de internationale gemeenschap juridische instrumenten om de relaties tussen staten te regelen.

• De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties
  Formuleert aanbevelingen en stelt onderzoeken in. De Veiligheidsraad treedt ook op als bemiddelaar tussen oorlogvoerende staten.
• De Algemene Vergadering van de Organisatie van de Verenigde Naties (UNO)
  Deze vergadering bestaat uit de vertegenwoordigers van alle lidstaten van de UNO. Hun belangrijkste taak is aanbevelingen en verslagen uitbrengen over zaken zoals vrede en internationale veiligheid of de ontwikkeling van het internationaal recht.
• Internationale straftribunalen
  Deze straftribunalen hebben een duidelijk omschreven territoriale en tijdelijke bevoegdheid. Deze moeten ervoor zorgen dat ernstige schendingen van het internationaal humanitair recht niet ongestraft blijven. De twee belangrijkste voorbeelden zijn het Internationaal Tribunaal voor voormalig Joegoslavië en het Internationaal Tribunaal voor Rwanda.
• Het Internationaal Strafhof (ISH)
  Dit is het permanent en onafhankelijk internationaal strafhof van de Verenigde Naties opgericht in 2002. Het Hof zetelt in Den Haag en is bevoegd om kennis te nemen van misdaden van genocide, misdaden tegen de menselijkheid en alle oorlogsmisdaden die gepleegd zijn na 1 juli 2002.
• Het Internationaal Gerechtshof
  Dit hof zetelt – net als het Strafhof – in Den Haag en bestaat uit vijftien magistraten die gekozen zijn door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties en de Veiligheidsraad. Het Hof doet uitspraken over conflicten tussen staten die haar worden voorgelegd door lidstaten. Beslissingen hebben echter een beperkte draagwijdte omdat staten soeverein zijn.

De rechten en vrijheden worden ook gewaarborgd door het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden. Dit verdrag werd in 1950 in Rome ondertekend en is onmiddellijk toepasbaar binnen de Belgische rechtsorde.

Elke burger die meent dat een lidstaat van de Raad van Europa zijn mensenrechten schendt, kan een klacht indienen bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg. Voorwaarde is wel dat hij eerst alle rechtsmiddelen in zijn eigen land heeft uitgeput.